Patriotyzm – słowo, które jeszcze kilka dekad temu kojarzyło się z walką o wolność, oddaniem i poświęceniem dla ojczyzny – dziś zdaje się mieć zupełnie inne znaczenie. W czasach globalizacji, mediów społecznościowych i nieustannego przepływu informacji, młodzi ludzie coraz częściej pytają: czy bycie patriotą w XXI wieku to wciąż obowiązek, czy raczej modny trend, którym warto pochwalić się w sieci?
Nowe oblicze patriotyzmu
Dla pokolenia wychowanego w wolnej Polsce patriotyzm nie musi oznaczać heroicznych czynów. Coraz częściej przybiera on formę codziennych, drobnych gestów – wspierania polskich marek, angażowania się w lokalne inicjatywy czy troski o środowisko naturalne. W oczach młodych bycie patriotą to nie tylko pamięć o przeszłości, lecz także odpowiedzialność za przyszłość kraju. W tym sensie patriotyzm staje się formą nowoczesnego obywatelstwa.
Jednocześnie nie da się ukryć, że współczesne media kreują pewną „modę na patriotyzm”. Koszulki z orłem, biało-czerwone gadżety czy wzniosłe hasła w internecie często zastępują realne działania. Patriotyzm staje się elementem wizerunku – szczególnie wśród influencerów i młodych polityków, dla których deklaracje narodowej dumy bywają sposobem na zyskanie popularności. To rodzi pytanie, czy taka powierzchowna manifestacja uczuć do ojczyzny nie banalizuje samego pojęcia patriotyzmu.
Między autentycznością a pozorem
Warto jednak zauważyć, że dla wielu młodych ludzi patriotyzm wciąż ma głęboki sens. Liczne inicjatywy społeczne, wolontariat, czy zaangażowanie w akcje upamiętniające ważne wydarzenia historyczne pokazują, że autentyczna potrzeba działania na rzecz wspólnoty nie zanikła. Młodzi potrafią łączyć nowoczesność z tradycją – korzystają z mediów społecznościowych, by popularyzować historię, przypominać o bohaterach narodowych czy promować polską kulturę.
Warto tutaj wspomnieć o studentach z Akademii Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu, którzy w piątek (24.10) podczas programu Westerplatte Młodych mieli okazję usłyszeć, jak młodzi widzą patriotyzm w codziennym nowoczesnym życiu. Także audycja radiowa Czas Wzrastania została poświęcona tematyce tożsamości narodowej i postaw obywatelskich słuchacze dowiedzieli się, w jaki sposób powinniśmy pokazywać, że jesteśmy dumnymi z naszej historii Polakami.
Problem pojawia się wtedy, gdy patriotyzm zostaje zawłaszczony przez politykę. Wówczas przestaje łączyć, a zaczyna dzielić. Wielu młodych odwraca się od tego pojęcia, widząc w nim narzędzie propagandy, a nie wartość. Dla części z nich bardziej atrakcyjne stają się postawy otwartości i kosmopolityzmu, które pozwalają im czuć się „obywatelami świata”, nie rezygnując jednak z własnych korzeni.
Patriotyzm jutra
Być może prawdziwym wyzwaniem dla młodego pokolenia jest zdefiniowanie patriotyzmu na nowo – tak, by był zgodny z ich wrażliwością i realiami współczesności. W dobie kryzysów klimatycznych, wojen informacyjnych i migracji patriotyzm nie może ograniczać się do noszenia symboli narodowych. Powinien oznaczać odpowiedzialność za wspólne dobro – zarówno lokalne, jak i globalne.
Patriotą może być więc ten, kto uczciwie pracuje, dba o język, kulturę i środowisko, kto nie wstydzi się swojego kraju, ale też potrafi dostrzegać jego wady i dąży do ich naprawy. Taki patriotyzm nie jest modą, lecz postawą – cichą, ale konsekwentną misją, której celem jest budowanie lepszej rzeczywistości.
Czy patriotyzm młodego pokolenia to moda czy misja? Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Moda – bo współczesny świat lubi symbole i uproszczenia. Misja – bo mimo pozorów, wciąż istnieją młodzi ludzie, dla których Polska to coś więcej niż hasztag w internecie. To miejsce, za które czują się odpowiedzialni. Może właśnie w tym tkwi siła nowoczesnego patriotyzmu – w świadomym wyborze, a nie w przymusie.
Artur Kawałko
Pierwsza korekta: Anna Broda, Krystian Kmiecik
Druga korekta: Bartosz Švăbik
Wydawca: Anna Broda