
Do dziś na ziemiach ukraińskich znajdują się miejscowości, w których mieszkają Polacy. Jednym z takich miejsc jest wieś Łanowice, położona w obwodzie lwowskim, niedaleko Sambora.
Przed pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę wieś liczyła około 650 mieszkańców. Obecnie mieszka w niej około 450 osób. Jednak Łanowice to nie tylko miejsce zamieszkiwane przez Polaków, ale również miejscowość o wielowiekowej historii, nierozerwalnie związanej z Kościołem katolickim. To właśnie wiara i przywiązanie do tradycji w dużej mierze pozwoliły tutejszej społeczności zachować swoją tożsamość przez kolejne pokolenia.
Jak opowiada proboszcz parafii rzymskokatolickiej, ks. Tomasz Krzemiński, pierwsze wzmianki o Łanowicach pochodzą z 1369 roku, natomiast już w 1462 roku powstała tutaj parafia. Przez wieki miejscowość miała kilka świątyń. Ostatnia z nich została wybudowana w 1817 roku. Był to drewniany kościół, który stał się świadkiem niezwykle trudnych wydarzeń.
Po II wojnie światowej, w czasach komunistycznych, parafia została zamknięta, a kościół przekazano kołchozowi z przeznaczeniem na magazyn. Ostatniego proboszcza aresztowano i zesłano na Syberię. Władze komunistyczne próbowały wykorzenić katolicyzm z serc mieszkańców. Nie udało im się jednak odebrać ludziom wiary.
– Mimo że nie było księży, ludzie nadal przychodzili do kościoła, modlili się, odmawiali różaniec i śpiewali majówki. To tak bardzo przeszkadzało władzom komunistycznym, że na początku lat 80. wydano decyzję o zburzeniu świątyni. Przyjechał traktor z pobliskiego kołchozu, a dwa autokary milicji otoczyły teren. Traktor zburzył kościół – wspomina ks. Tomasz Krzemiński.
Zniszczenie świątyni nie oznaczało jednak końca pamięci o niej. Mieszkańcy zebrali pozostałości po zburzonym kościele, wśród nich fragmenty figur i piszczałki organowe. Wszystkie te przedmioty, które wcześniej były poświęcone, spalili z szacunku dla sacrum, a pozostałe po nich prochy pochowali na miejscowym cmentarzu.
– To było dla mnie niezwykłe. Ci ludzie mieli ogromny szacunek do rzeczy, które kiedyś zostały poświęcone. My czasami o tym zapominamy, a tutaj pamięć i szacunek były tak silne, że mieszkańcy zadbali nawet o szczątki zniszczonej świątyni – opowiada proboszcz.
Po latach pamięć o dawnym kościele doczekała się szczególnego upamiętnienia. Podczas prac porządkowych na cmentarzu odnaleziono prochy pochowane niegdyś przez mieszkańców. Zostały one ponownie uroczyście pochowane, tym razem na terenie dawnego kościoła, gdzie przygotowano specjalne miejsce i urnę.
Historia kościoła w Łanowicach to jednak nie tylko opowieść o zniszczeniu, ale również o odbudowie i niezwykłej solidarności mieszkańców. W budowę nowej świątyni zaangażowała się cała wieś. Mieszkańcy wspólnymi siłami stworzyli także Drogę Krzyżową, która powstała niedawno w pobliżu miejsca, gdzie niegdyś stał pierwszy kościół. W ten sposób nie tylko przywracają pamięć o historii swojej miejscowości, ale również pokazują, że wspólna wiara i przywiązanie do tradycji wciąż potrafią jednoczyć ludzi.
Polskość Łanowic nie ogranicza się jednak wyłącznie do historii i pamięci o przodkach. Jest obecna w codziennym życiu mieszkańców, w języku, modlitwie, wychowaniu dzieci i przekazywaniu tradycji kolejnym pokoleniom. We wsi mieszkańcy na co dzień posługują się językiem polskim i modlą się po polsku. Ważną rolę w pielęgnowaniu tej tożsamości odgrywają również placówki edukacyjne – przedszkole działające przy parafii oraz szkoła, w której dba się o pielęgnowanie polskiego języka i kultury.
Jedną z osób, dla których Łanowice są czymś znacznie więcej niż tylko miejscem zamieszkania, jest pani Irena Staszczyszyn. Urodziła się tutaj i mieszka od dzieciństwa. To właśnie w tej miejscowości żyli jej przodkowie, zakładali rodziny i wychowywali kolejne pokolenia. Nic więc dziwnego, że Łanowice zajmują szczególne miejsce w jej sercu.
– Łanowice to moja rodzinna wieś. Czuję się tutaj jak w domu. To moje rodzinne miejsce – mówi pani Irena.
Dla parafianki szczególnie ważne jest, aby polskość, którą przez lata pielęgnowali jej przodkowie, nie zanikła, lecz była przekazywana kolejnym pokoleniom. Dlatego w jej domu nie brakuje języka polskiego i rozmów o tradycji.
– Staramy się rozmawiać po polsku i przekazywać naszym dzieciom polskie tradycje, aby również je pielęgnowały i przekazywały kolejnym pokoleniom. Chcemy, żeby młodzi nie zapomnieli, że jesteśmy tutaj Polakami – podkreśla.
Ważnym miejscem w życiu pani Ireny jest również parafia, którą nazywa swoim rodzinnym domem. To tutaj uczestniczy we Mszach Świętych, znajduje spokój, wsparcie i poczucie przynależności. Jak zaznacza, duże znaczenie dla całej wspólnoty mają kapłani, którzy zachęcają mieszkańców do wspólnego działania. Dzięki ich zaangażowaniu udało się zrealizować między innymi inicjatywę budowy Drogi Krzyżowej. W jej powstawanie chętnie włączyli się mieszkańcy, ciesząc się, że mogą wspólnie stworzyć coś dla swojej miejscowości.
Choć pani Irena mieszka w Ukrainie, Polska jest jej równie bliska. Swoją polskość nosi w sobie każdego dnia – w języku, sposobie myślenia i poczuciu tożsamości.
– Polska jest mi równie bliska jak Ukraina. W obu krajach czuję się jak w domu. Wiem, że muszę wracać do Ukrainy, bo to jest moje miejsce, ale czuję się Polką – rozmawiam po polsku i po polsku myślę – wyznaje.
Nie ukrywa jednak, że trwająca wojna jest dla niej bolesnym doświadczeniem. Martwi się o ludzi, którzy giną, szczególnie o młodych, i pragnie jak najszybszego zakończenia konfliktu. Zależy jej również na dobrych relacjach między Polską a Ukrainą.
– Serce boli mnie zarówno za Ukrainą, jak i za Polską. Nie chciałabym, żeby między naszymi narodami dochodziło do nieporozumień. Pragnę, aby nasze relacje pozostały tak dobre jak dotychczas – mówi pani Irena.
Przywiązanie do wiary, wspólnoty i tradycji widać w Łanowicach nie tylko podczas uroczystości religijnych czy wspólnych inicjatyw, ale również w codziennych relacjach między mieszkańcami. Szczególnie wymownym przykładem jest ich niezwykła gościnność, której mogli osobiście doświadczyć stażystka i pracownicy TV Trwam podczas wizyty w Ukrainie.
Proboszcz parafii, ks. Tomasz Krzemiński, wspomina swoje pierwsze spotkanie z mieszkańcami Łanowic, jeszcze z czasów, gdy przyjechał tam jako kleryk. Już wtedy przekonał się, jak serdecznie potrafią przyjmować gości.
– Jak tylko przyjechałem, wyszedł do mnie pan, który mieszka tuż przy kościele. W brudnych od pracy rękach, bo był rolnikiem, trzymał coś, czym zaczął podrzucać. Jak się później okazało, był to gorący kotlet, który dopiero co usmażyła jego żona i który nie zdążył jeszcze wystygnąć. Mężczyzna chciał w ten sposób przywitać gościa w swojej wsi. Taki człowiek jak nasz sąsiad oddałby drugiemu człowiekowi ostatnią kromkę chleba, gdyby tylko zaszła taka potrzeba – opowiada ks. Tomasz Krzemiński.
Podobnej życzliwości doświadczyła również ekipa TV Trwam. Ten sam sąsiad, który przed laty przywitał przyszłego proboszcza gorącym kotletem, tym razem przyniósł dziennikarzom podsuszone pestki dyni z własnego gospodarstwa. Widząc, że poczęstunek przypadł gościom do gustu, gospodarz przyniósł kolejną porcję. Nie zabrakło również jabłek z jego ogrodu.
To serdeczne powitanie przypominało tradycyjny zwyczaj przyjmowania gości chlebem i solą. Mieszkaniec Łanowic podzielił się jednak tym, co sam posiada i co pochodzi z jego codziennej pracy. Właśnie taka bezinteresowna życzliwość najlepiej pokazuje, jacy są ludzie tworzący tę wspólnotę. Dzięki nim Łanowice pozostają miejscem wyjątkowym – nie tylko ze względu na swoją historię i pielęgnowaną polskość, ale również dzięki otwartości i serdeczności mieszkańców, wśród których każdy przybysz może poczuć się jak swój.

