Wcześniaki to noworodki urodzone przed 37. tygodniem ciąży. 17 listopada obchodzimy Światowy Dzień Wcześniaka, święto poświęcone najmniejszym i najmłodszym pacjentom. Z tej okazji życzymy wszystkim Maluchom dużo siły i zdrowego rozwoju. Dla rodziców pierwsze dni życia dzieci to zawsze duży stres. Solidaryzujemy się z rodzicami, a także z lekarzami i personelem medycznym, który od pierwszych dni życia walczy o zdrowie najmniejszych dzieci.

Wcześniaki i ich rodzice na jeden dzień opanowali Sejm RP – w wyjątkowy dla nich dzień – Światowy Dzień Wcześniaka. Dzieci, które ruszyły wcześniej w świat, to cudowni Wojownicy. To szczególne święto dzieci przedwcześnie urodzonych i ich najbliższych. Dzień ten jest obchodzony na całym świecie i wyjątkowo akcentowany.

Co dziesiąte dziecko na świecie jest wcześniakiem, w Polsce rodzi się ich każdego roku ponad 25 tysięcy. To wyjątkowa grupa dzieci, wymagająca szczególnej opieki jeszcze w szpitalu, ale też po wypisie do domu. Rozwój neonatologii przyczynił się do tego, że dziś ratowane są dzieci urodzone nawet w szóstym miesiącu ciąży, o wadze niecałe pół kilograma, mieszczące się w dłoni dorosłego człowieka. Narządy i układy wcześniaka są niedojrzałe, dlatego jeszcze długi czas po opuszczeniu szpitala dziecko wymaga intensywnej rehabilitacji.

To dzień nauczycieli, pedagogów szkolnych i psychologów, którzy wspierają wcześniaki w pokonywaniu barier związanych z nauką i poznawaniem świata. Wreszcie jest to dzień rodziców, którzy od urodzenia swoich pociech zmagają się z wielkimi wyzwaniami i ogromnym stresem, najpierw tylko biernie przyglądając się zza szybki inkubatora, potem trzymając w palcach malutką dłoń, następnie podając pierwsze mleko smoczkiem, lub przystawiając do piersi, aby potem wykonywać ćwiczenia zadane przez fizjoterapeutów.
W latach ubiegłych współpracowałem z Ginekologiczno-Położniczym Szpitalem Klinicznym im. Heliodora Święcickiego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Powstały liczne prace naukowe dotyczące m.in. ciąż wielopłodowych (Słomski i wsp. 2003; Szalata i wsp. 2021; Waszak i wsp. 2017; Wielgus i wsp. 2008).

Wcześniej, w okresie powojennym moja matka pracowała w kuchni niemowlęcej (dawna nazwa: kuchnia mleczna), w której przygotowywano i przechowywano w odpowiedniej stałej temperaturze mleko kobiet dla niemowląt, przebywających w szpitalach, żłobkach, domach małego dziecka. Lokalizacja, pomieszczenia i stanowiska pracy kuchni mlecznej musiały spełniać wymagania bezpieczeństwa sanitarno-higienicznego i były pomieszczeniami sterylnymi (stosowano sterylne szklane butelki i smoczki). Innym rodzinnym przykładem są narodziny wnuka Stanisława 22 lata temu. Urodził się cztery tygodnie przed terminem i pierwsze dni spędził w inkubatorze bez mamy, a mama nie widziała synka.

Dużym wydarzeniem był dla mnie udział w badaniach genetycznych poznańskich pięcioraczków. Przeprowadzono badania genetyczne maluchów z plamki krwi pourodzeniowej. Dla każdego z nich wykonano 16 oznaczeń. Nie zaobserwowano żadnych odstępstw od praw genetyki. Wszystkie dzieci pochodzą z naturalnych zapłodnień pięciu komórek jajowych. To był niezwykły poród, ponieważ szanse na urodzenie przez kobietę piątki dzieci z jednej ciąży wynoszą zaledwie 1 na 50 milionów. Dzieci przyszły na świat w niedzielę wieczorem 17 stycznia 2021 r. w Uniwersyteckim Szpitalu Ginekologiczno-Położniczym przy ulicy Polnej w Poznaniu na Oddziale Położniczym kierowanym przez profesora Stefana Sajdaka. Pięcioraczki ważyły w sumie prawie pięć kilogramów. Poród odbierała dr Ewa Kolasa-Guglas. W niespotykanej asyście, ponieważ w narodziny pięcioraczków zaangażowany był olbrzymi, bo aż 30-osobowy zespół: lekarzy (ginekologów, neonatologów, anestezjologa), pielęgniarek i położnych. Anastazja, Klara, Laura, Maksymilian i Wiktoria są wcześniakami. Urodziły się przez cesarskie cięcie w 29. tygodniu ciąży (siódmy miesiąc). Cztery dziewczynki i jeden chłopiec. Najmniejsza Anastazja ważyła 680 gramów, a największy Maksymilian – 1 kilogram 240 gramów. Prof. Jan Mazela, neonatolog uważał, że trzeba się liczyć z tym, że pierwszy miesiąc, zwłaszcza dla najmniejszej Anastazji, będzie krytyczny. Mógł wiązać się z powikłaniami różnych układów, w tym układu krążenia, pokarmowego czy nerwowego.

Link do strony: Badania genetyczne pięcioraczków z Poznania | Ryszard Słomski

 

Piśmiennictwo
1) Słomski R, Wielgus K, Szalata M, Bręborowicz G. Wady wrodzone i anomalie chromosomalne płodów i noworodków w ciążach wielopłodowych. Badania genetyczne. Monografia Ciąża wielopłodowa. Red. GH. Bręborowicz, W. Malinowski, E. Ronin-Walknowska, wyd. OWN, Poznań, 381-388, 2003.
2) Szalata M, Wielgus K, Skrzypczak-Zielińska M, Słomski R. Badania genetyczne bliźniąt. Nauka dla Społeczeństwa. Osiągnięcia Instytutu Genetyki Człowieka PAN. Red. R. Słomski. Wyd. IGC, Poznań, 2021, 97-116.
3) Waszak M, Cieślik K, Skrzypczak-Zielińska M, Szalata M, Wielgus K, Zakerska Banaszak O, Bręborowicz G, Słomski R. Effects of Intrauterine Environment on the Magnitude of Differences Within the Pairs of Monozygotic and Dizygotic Twins. Twin Res Hum Genet. 20(1), 72-83, 2017.
4) Wielgus K, Waszak M, Cieślik K, Słomski R, Szalata M, Kempiak J, Bręborowicz G, Gadzinowski J. Determining zygotism in studies of twins. Diagnostyka zygotyczności w badaniach bliźniąt. Pol J. Environ. Stud. 17, 440-445, 2008.