W poniedziałek 2 marca w bibliotece Akademii Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu odbył się wieczór pieśni patriotycznych zorganizowany z okazji przypadającego dzień wcześniej Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W wydarzeniu wzięli udział studenci oraz pracownicy uczelni. Spotkanie rozpoczęło się od powitania uczestników przez Ojca Rektora. Następnie odczytano list pułkownika Łukasza Cieplińskiego ps. „Pług”, jednego z bohaterów podziemia niepodległościowego. Kolejnym punktem było wspólne śpiewanie pieśni patriotycznych, wśród których znalazły się m.in. „Legiony”, „Wojenko, wojenko”, „Białe Róże”, „Pieśń Konfederatów Barskich” oraz „Rota”. Wieczór zakończyło wspólne oglądanie filmu „Wyklęty”, opowiadającego historię Józefa Franczaka – najdłużej ukrywającego się Żołnierza Wyklętego. Po zakończeniu wydarzenia zapytaliśmy osoby zaangażowane w jego przygotowanie o ich spojrzenie na patriotyzm oraz znaczenie pamięci historycznej.

Patriotyzm jako troska o ojczyznę

Dla wielu rozmówców patriotyzm wiąże się przede wszystkim z odpowiedzialnością za wspólnotę narodową i pielęgnowaniem pamięci o historii. Elżbieta Bajon zaznacza, że patriotyzm oznacza dla niej dbanie o wspólnotę ludzi, w której żyje. Jak podkreśla, każdy naród posiada swoją historię i tradycje, które warto poznawać i pielęgnować. Jej zdaniem szczególnie dziś ważne jest przypominanie prawdy historycznej, ponieważ, jak zauważa, bywa ona zniekształcana lub pomijana. Dlatego organizowanie wydarzeń patriotycznych ma duże znaczenie dla zachowania pamięci o przeszłości. Podobne spojrzenie przedstawia Krzysztof Płoszajski. Dla niego patriotyzm jest przede wszystkim miłością do ojczyzny, szacunkiem wobec jej historii i tradycji oraz odpowiedzialnością za przyszłość kraju. Jak zaznacza, wydarzenia takie jak wieczór pieśni patriotycznych pomagają kolejnym pokoleniom lepiej rozumieć historię Polski i budować więź ze swoją ojczyzną. Bartek Kęsik podkreśla natomiast znaczenie pamięci o przeszłości. Jego zdaniem patriotyzm wiąże się z odpowiedzialnością za kraj oraz troską o to, aby historia narodu nie została zapomniana. Organizowanie podobnych spotkań pomaga, jak mówi, zachować pamięć o bohaterach i wydarzeniach ważnych dla Polski. Agata Nastula patrzy na patriotyzm przede wszystkim jako na szczególną formę miłości. Jak wyjaśnia, jest to troska o dobro ojczyzny i narodu, który ją tworzy. Ojczyzna obejmuje nie tylko terytorium, ale także historię, kulturę i tożsamość budowaną przez pokolenia. Jej zdaniem takie wydarzenia mogą zarówno umacniać już istniejące postawy patriotyczne, jak i budzić je w tych, którzy dopiero odkrywają znaczenie tej wartości.

Pamięć o Żołnierzach Wyklętych

Rozmówcy zgodnie wskazują, że Żołnierze Wyklęci są ważnym symbolem walki o wolność Polski po II wojnie światowej. Elżbieta Bajon podkreśla, że byli to ludzie, którzy mimo niewielkich szans na zwycięstwo zdecydowali się walczyć z komunistycznym systemem w obronie swoich wartości. Ich postawa, jak zaznacza, jest świadectwem odwagi, wytrwałości i gotowości do poświęcenia życia za ojczyznę. Jednocześnie historia pokazuje, że przez wiele lat próbowano ich oczerniać i wymazać z pamięci narodowej. Krzysztof Płoszajski również wskazuje, że Żołnierze Wyklęci nie pogodzili się z utratą niepodległości Polski po II wojnie światowej i kontynuowali walkę o wolność. Wielu z nich zostało prześladowanych, więzionych lub zamordowanych. Jego zdaniem ich odwaga i wierność wartościom stanowią ważny przykład dla kolejnych pokoleń. Bartek Kęsik zaznacza, że byli to żołnierze, którzy po zakończeniu II wojny światowej nadal walczyli o wolną Polskę. Dlatego, jak podkreśla, należy o nich pamiętać i czerpać z ich postawy inspirację. Agata Nastula przyznaje natomiast, że jej spojrzenie na Żołnierzy Wyklętych nie jest całkowicie jednoznaczne. Nie zna jeszcze wszystkich szczegółów ich historii i niektóre wydarzenia z tamtego czasu pozostają dla niej trudne do jednoznacznej oceny. Jednocześnie podkreśla, że szczególnie poruszają ją świadectwa pozostawione przez niektórych z nich. Wskazuje m.in. na grypsy pułkownika Łukasza Cieplińskiego, w których wyrażał miłość do Boga, ojczyzny i swojej rodziny. Przywołuje także przykład Danuty Siedzikówny „Inki”, która przed śmiercią miała przekazać, że „zachowała się jak trzeba”. Jak zaznacza, takie świadectwa pokazują ogromną wierność wartościom oraz gotowość do poświęcenia życia w ich obronie.
Współczesny wymiar patriotyzmu

Rozmówcy zwracają uwagę, że patriotyzm nie ogranicza się jedynie do pamięci o historii, ale przejawia się także w codziennym życiu. Elżbieta podkreśla znaczenie pamięci historycznej oraz odpowiedzialności za przekazywanie jej kolejnym pokoleniom. Jej zdaniem patriotyzm wyraża się także w pielęgnowaniu narodowej tożsamości i świadomym odnoszeniu się do dziedzictwa przeszłości. Ważne jest, aby pamiętać o bohaterach naszego kraju i starać się żyć według wartości, które reprezentowali – zaznacza. Krzysztof Płoszajski zwraca uwagę, że bycie patriotą oznacza dziś m.in. uczciwą pracę, troskę o dobro wspólne oraz aktywne uczestnictwo w życiu społecznym. Ważne jest także promowanie polskiej kultury oraz budowanie dobrych relacji w społeczeństwie. Bartek Kęsik podkreśla natomiast znaczenie tożsamości narodowej. Jego zdaniem współczesny patriotyzm polega również na tym, aby nie wstydzić się swojego pochodzenia i pielęgnować polską kulturę. Agata Nastula ponownie wraca do rozumienia patriotyzmu jako miłości. Według niej oznacza to postawę szacunku wobec innych ludzi oraz budowanie dobra w codziennym życiu. Jak podkreśla, nie można mówić o wielkich wartościach, jeśli jednocześnie brakuje troski o drugiego człowieka.

Jak pielęgnować pamięć o historii

Rozmówcy wskazują także różne sposoby, dzięki którym młode pokolenie może pielęgnować pamięć o historii. Elżbieta Bajon podkreśla, że sama stara się robić to poprzez udział w wydarzeniach patriotycznych, śpiewanie pieśni historycznych oraz oglądanie filmów poświęconych przeszłości. Jak zaznacza, ważne jest również korzystanie z dostępnych źródeł wiedzy i rozmowy ze starszymi pokoleniami. Krzysztof Płoszajski wskazuje z kolei na odwiedzanie miejsc pamięci, czytanie książek historycznych oraz rozmowy o historii z rodziną i nauczycielami. Jego zdaniem młodzi ludzie mogą również dzielić się wiedzą w mediach społecznościowych. Bartek Kęsik podkreśla znaczenie uczestnictwa w wydarzeniach patriotycznych oraz zabierania głosu w sprawach ważnych dla kraju. Agata Nastula zwraca uwagę na rolę współczesnych mediów. Jej zdaniem młodzi ludzie mogą przypominać o historii także w internecie – publikując informacje o rocznicach czy bohaterach narodowych. Podkreśla również znaczenie czytania książek i rozmów o historii w codziennym życiu.
Wieczór pieśni patriotycznych w bibliotece AKSiM był nie tylko okazją do wspólnego śpiewu i refleksji nad historią, ale również momentem budowania wspólnoty wokół wartości patriotycznych. Dla wielu uczestników spotkanie stało się przypomnieniem, że troska o pamięć historyczną jest ważnym elementem współczesnego patriotyzmu. Dzięki takim inicjatywom historia i świadectwo bohaterów mogą pozostawać żywe w świadomości kolejnych pokoleń.

Kacper Paklesa